Za sve informacije
molimo da nas pozovete na slijedeće brojeve telefona
+387 33 238 152 ili
pitajte bibliotekara
Ponedjeljak - Petak
08:00 - 15:00

Fond orijentalistike

Fond štampanih knjiga na arapskom, turskom i perzijskom jeziku (Fond orijentalistike)

Fond orijentalistike sadrži štampane knjige na arapskom, turskom (arapskim pismom – osmanski i latinicom) i perzijskom jeziku, te knjige štampane arapskim pismom općenito, kao što je, npr., bosanska arebica.

Ovaj fond broji oko 25.000 monografija, od čega je kataloški obrađeno i korisnicima dostupno preko 20.000 knjižnih jedinica. Među njima nalaze se izuzetno vrijedne, stare i rijetke knjige koje na svojim stranicama pored štampanog teksta skoro uvijek donose neki pečat, pisanu riječ ili stih iz pera osoba koji su ih posjedovali, čitali ili izučavali.


Posebno su značajni prvi primjerci djela iz prve Osmanske državne štamparije Ibrahima Muteferrike (1727), koja je radila sve do 1742. godine i u tom periodu odštampala oko 12.000 svezaka. Od 17 prvih publikacija Ibrahima Muteferrike, tzv. turskih inkunabula, u Gazi Husrev-begovoj biblioteci nalazi se njih 10 a neke naslove posjedujemo i u više primjeraka. Navest ćemo samo neke:

1.Kitāb-ı Lügāt-ı Wanqulu(Rječnik Vankulu lugati, štampan 1728. g.) od Mehmeda, sina Mustafe el-Vanija (u. 1592.) O-55, O-56;

2.Tārīḫ-i Miṣr-i ḡadīd. (Historija Egipta, štampan 1729.) od Suhejli-efendije O-3451.

3.Ahvâl-i gazevât der diyar-i Bosna (Ahval-i Gazevati der diyar Bosna, djelo poznatije pod imenom Tarih-i Bosna, štampano 1741. g.) od Omera Novljanina (živio u 18. st.). Ovo su, uopće, i najstarije štampane knjige u Biblioteci, O-2679, O-9895.


Ovdje su, uglavnom, sabranii prvi štampani primjerci prve državne Vilajetske štamparije na prostoru Bosne i Hercegovine osnovane 1866. godine. Iz ove štamparije izišli su prvi bosanskohercegovački udžbenici, službene i periodične pubikacije. U fondu orijentalistike nalazi se 14 dijela iz ove štamparije a izlazili su u periodu od 1282/1866-1341/1922. godine. Kuriozitet predstavljaju knjige i periodika štampane uporedo na dva pisma i dva jezika, tj. latinicom/arapskim pismom, a na bosanskom i turskom jeziku.

Značajno je spomenuti i Islamsku dioničku štampariju (tiskaru), koja je osnovana u julu 1905. godine. Bez prekida je radila do 1948. godine.U njoj su štampani skoro svi bošnjački listovi a u našem fondu nalazi se devet publikacija štampanih arapskim pismom objavljenih u periodu od 1908.-1938. godine

U Fondu orijentalistike ističe se i štampar Bošnjak hadži Muharrem-efendija Bosnevi‎‎ (Sarajlija Muharrem Smajiš)‎‎, koji je svoju štamparsku djelatnost obavljao van Bosne i Hercegovine u Istanbulu. Štamparija je radila u devetnaestom stoljeću od 1273.-1309./1856.-1892. godine a Gazi Husrev-begova biblioteka posjeduje 150 djela koja su izišla iz ove štamparije.

 

Orijentalni fond zajedno sa Evropskim dijeli jednu vrijednu i raritetnu zbirku alhamijado-literaturekoja podrazumijeva literaturu na bosanskom jeziku pisanu arapskim pismom zvanom arebica. Naziv je izveden od arapske riječi al-a‘ajamiyy, što znači: strani, tuđi, nearapski.

Bogatstvo primjera, u pisanom obliku, alhamijado-književnosti kod nas bilježimo u periodu, nešto dužem, od oko tri i po stoljeća. Arebica kao pismo doživjela je nekoliko svojih prilagođavanja fonetici bosanskog jezika a literatura štampana ovim pismom u Fondu orijentalistike je uglavnom vjerskog i etičko-didaktičkog sadržaja. Najstariji štampani primjerak djela na arebici u Gazi Husrev-begovoj biblioteci je kalendar Mekteb iz 1307.-1308./1889.-1890. godine.



Štampanu zbirku na orijentalnim jezicima po sadržaju čine djela klasičnih islamskih nauka (kao što su: akaid, ahlak, hadis, tefsir, fikh, historija islama, islamska kultura i civilizacija), djela koja se bave društvenim naukama (filozofija, etika, historija, sociologija, politika) te djela iz lingvistike i književnosti (arapske, turske, perzijske i bosanske). Međutim ovdje možemo, također, pronaći i nekolicinu literature iz egzaktnih nauka (arhitekture, matematike, medicine) koja može poslužiti našim korisnicima u radu.

U fondu se nalaze i štampane knjige u Kairu, Istanbulu, Rijadu, Kuvajtu, Komu, Londonu, Parisu, Lajdenu, Herendonu (SAD), Moskvi i mnogim drugim mjestima. Fond orijentalistike čuva i prva izdanja štampanih knjiga iz prve štamparije Osmanskog carstva Ibrahima Muteferrike, osnovane 1726. godine. Tu su još i prva izdanja knjiga iz Vilajetske štamparije, najstarije u Bosni i Hercegovini, osnovane 1866. godine, tako da zajedno sa knjigama iz savremenih štamparija svijeta predstavljaju dokumente o jednom vremenu i narodu kao i o njegovoj pismenosti i intelektualnoj misli.


Ovaj fond su uvakufljavanjem i otkupom obogatile privatne biblioteke bosanskohercegovačke uleme i intelektualaca od kojih su veće biblioteke Mehmeda Handžića, hafiza Asima Sirće, Abdullaha Bušatlića, Salima Muftića, Osmana A. Sokolovića, Sinanuddina Sokolovića, Šabana Hodžića, Džemala Čehajića i drugih.

Knjige su dostupne svim zainteresiranim korisnicima unutar Biblioteke, uz stručnu pomoć bibliotekara pri odabiru naslova i mogućnost kopiranja i skeniranja odabranog sadržaja. Katalošku i stručnu obradu ovog fonda vodi bibliotekar Fatima Tinjak.